Σ.Ε.Υ.Π.
ΤΜΗΜΑ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ
ΘΕΜΑ:
ΠΡΟΛΗΨΗ & Μ.Μ.Ε.
ΠΡΟΛΗΨΗ & Μ.Μ.Ε.
ΣΥΝΤΑΞΗ:
ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ
ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΦΟΡΕΑ:
ΤΣΑΦΗ ΓΕΩΡΓΙΑ
ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ:
ΔΙΑΛΥΝΑΚΗ ΕΛΕΝΗ
ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ
ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΦΟΡΕΑ:
ΤΣΑΦΗ ΓΕΩΡΓΙΑ
ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ:
ΔΙΑΛΥΝΑΚΗ ΕΛΕΝΗ
ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2006
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
ΕΙΣΑΓΩΓΗ.....................................................................................................................3
ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΠΡΟΛΗΨΗ.................................................................................................3
ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ Μ.Μ.Ε. ΣΤΗΝ ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ........................5
Η ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ.............................................................................................................5
Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΣΤΑΣΗΣ..............6
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ...........................................................................................................9
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Μια από τις βασικές αρχές πρόληψης είναι ότι τα ΜΜΕ συνεισφέρουν στην πρόληψη, αρκεί να αξιοποιηθούν με τον σωστό τρόπο. Τα μέσα ενημέρωσης όπως η τηλεόραση, το ραδιόφωνο, ο τύπος, το διαδίκτυο κλπ, είναι μέσα που μπορούν να μεταφέρουν και να μεταδώσουν μηνύματα στους πολίτες και τηλεθεατές τους, ακροατές τους, αναγνώστες τους.Για να μπορέσει να μεταδοθεί η πρόληψη θα πρέπει να μεταδίδεται η φιλοσοφία της, ο σκοπός της και η αναγκαιότητα για πρόληψη άσχημων γεγονότων ώστε να προλαμβάνονται.
Ο κόσμος σήμερα δίνει μεγάλη σημασία στη θεραπεία των άσχημων γεγονότων, αγνοώντας ότι η πρόληψη αυτών είναι ακόμα πιο σημαντική και απαραίτητη. Είναι σημαντικό να γίνει γνωστή στους ανθρώπους η πρόληψη, με τέτοιο τρόπο ώστε να αντιλαμβάνονται αν πάσα στιγμή ποιές επιλογές θα κάνουν στη ζωή τους ώστε να προστατεύσουν τον εαυτό τους και τους άλλους και να διασφαλίσουν την καλή ποιότητα ζωής (Ευ Ζην). Αυτό, δηλαδή, που προβάλλει η πρόληψη.
ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΠΡΟΛΗΨΗ
Ο ορισμός που έχει δοθεί, από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, αναφέρει ότι πρόληψη είναι η αποτροπή γεγονότων που προκαλούν αρνητικές συνέπειες. Πρόληψη μπορεί να γίνει σε όλες τις καταστάσεις στις οποίες βρίσκεται ένα άτομο, έχοντας ή μη κάνει χρήση κάποιας νόμιμης ή παράνομης ουσίας, ή έχει κάποιας μορφής εξάρτησης (από ουσίες, καπνό, άτομα, καταστάσεις κλπ). Γι’ αυτόν τον λόγο χωρίζεται σε πρωτογενής, δευτερογενής και τριτογενής πρόληψη.
Η πρωτογενής πρόληψη, απευθύνεται σε μέρος του πληθυσμού που δεν έχει κάποια μορφής εξάρτησης, από ουσίες, από άτομα ή καταστάσεις. Σκοπός της πρωτογενούς πρόληψης είναι να διασφαλίσει ότι το άτομο δεν θα αποκτήσει κάποιας μορφής εξάρτησης στη πορεία της ζωής του.
Η δευτερογενής πρόληψη, απευθύνεται σε μέρος του πληθυσμού που βρίσκεται στην αρχή της εξάρτησης από ουσίες, άτομα, καταστάσεις. Έχει κάνει κάποια χρήση ουσίας, έχει αρχίσει να εξαρτάται από κάποιο άτομο ή κατάσταση. Σκοπός της δευτερογενούς πρόληψης είναι ο έλεγχος των τρόπων χρήσης, των ουσιών ή των ατόμων, ώστε να αποφεύγονται οι ανεπιθύμητες επιπλοκές.
Η τριτογενής πρόληψη, αφορά την κοινωνική επανένταξη και αποκατάσταση των ατόμων που κάνουν χρήση και είναι εξαρτημένα από μια ουσία, βοηθά τα άτομα να γίνουν ανεξάρτητοι και να απελευθερωθούν από τα άτομα ή τις καταστάσεις που είναι προσκολλημένα.
Η πρόληψη όμως δεν αναφέρεται μόνο στην πρόληψη εξαρτησιογόνων ουσιών, αλλά αφορά κάθε δραστηριότητα, κάθε επιλογή που κάνει το άτομο στη ζωή του, ώστε να το βοηθήσει στην εξέλιξη του ως προσωπικότητα, να έχει σκοπό και στόχους στη ζωή του και να προσπαθεί να τους κατακτήσει. Γενικότερα, να έχει ένα νόημα στη ζωή του. Να έχει καλή ποιότητα ζωής και να χτίσει μια τέτοια προσωπικότητα που να μπορεί να αντεπεξέρχεται στις υποχρεώσεις, να μπορεί να αντιμετωπίζει ανά πάσα ώρα και στιγμή τις δύσκολες καταστάσεις της ζωής και τα προβλήματα που προκύπτουν καθημερινά.
Η πρόληψη αναφέρεται στο να έχει το άτομο συγκροτημένη και ισορροπημένη προσωπικότητα και να διαγράφει τη δική του πορεία στηριζόμενος στον εαυτό του. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Gerald Edwards, οι δραστηριότητες της πρόληψης, όσον αφορά την εφαρμογή τους, είναι εμπειρίες πριν το συμβάν, που ενισχύουν την ικανότητα των ατόμων να διαχειρίζονται με επιτυχία εν δυνάμει δύσκολες καταστάσεις ζωής.
Η πρόληψη αφορά την υγεία. Τον τακτικό έλεγχο της κατάστασης της υγείας του ατόμου, την αποφυγή καταχρήσεων και υπερβολικών δραστηριοτήτων στα οποία ο οργανισμός του ατόμου δεν μπορεί να αντεπεξέλθει και γενικά την προφύλαξη και προστασία του.
Η πρόληψη είναι μία διαδικασία που έχει σχέση με την ψυχοκοινωνική εξέλιξη κυρίως των νέων στην οικογένεια, στο σχολείο, στην κοινωνία. Επιτυγχάνεται με τη σωστή διαπαιδαγώγηση του νέου, με την ανάπτυξη μιας ώριμης, ισορροπημένης και αυτοδύναμης προσωπικότητας, ώστε να μπορεί να αντιμετωπίσει τα καθημερινά του προβλήματα, στηριζόμενος στον εαυτό του.
ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ Μ.Μ.Ε. ΣΤΗΝ ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ
Όπως προαναφέρθηκε, στις μέρες μας δίνεται μεγαλύτερη έμφαση στη θεραπεία. Κάτι τέτοιο συμβαίνει διότι η πρόληψη δεν είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν τα ΜΜΕ ώστε να γίνει κατανοητό στον κόσμο ότι η καλύτερη θεραπεία είναι η πρόληψη.Όπως είναι γνωστό τα ΜΜΕ συμβάλλουν δυναμικά, κάθε μέσο με τον δικό του τρόπο, στο να δημιουργηθούν «στάσεις». Όσον πιο σύγχρονο είναι το μέσο τόσο πιο εύκολο είναι να επηρεάσει τους νέους. Η συμβολή της τηλεόρασης, του διαδικτύου και λιγότερο του ραδιοφώνου και του τύπου στη συμπεριφοράς, είναι τεράστια.
Για τον λόγο αυτόν οι φορείς πρόληψης και θεραπείας χρησιμοποιούν τα μέσα αυτά, ώστε να προβάλουν την υγειά, την καλή ποιότητα ζωής και να κάνουν σαφές ότι η εξάρτηση δεν είναι η λύση στα προβλήματα, ότι υπάρχουν τρόποι διαφυγής από τις εξαρτητικές καταστάσεις και τα άτομα.
Προσπαθούν να ανεβάζουν τα όρια της καλής ποιότητας ζωής του ανθρώπου και να περάσουν στάσεις που έχουν να κάνουν με την υγεία, την υγιεινή ζωή (διατροφή, άσκηση) αλλά και το πως και για ποιόν λόγο να λένε όχι στην χρήση, απομυθοποιώντας την στάση που θέλει τους νέους να είναι «ξενέρωτοι» ή έξω από τις τάσεις των ημερών, σε περίπτωση που πουν όχι στην χρήση.
Η ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ.
Η τηλεόραση είναι το κυρίαρχο μέσο μαζικής ενημέρωσης. Τα τελευταία χρόνια θεωρείται ως τέτοιο και το διαδίκτυο, αλλά λόγω της πολυπλοκότητας της χρήσης του, που δυσκολεύει μεγάλο μέρος του πληθυσμού, επαναφέρει την τηλεόραση στην πρώτη θέση για ενημέρωση, ψυχαγωγία, διαπαιδαγώγηση.Η τηλεόραση χρειάζεται να χρησιμοποιηθεί σωστά, ώστε η επίδραση που ασκεί στη συμπεριφορά του ανθρώπου και κυρίως των νέων, να είναι θετική. Τα αποτελέσματα των ερευνών που έχουν γίνει μέχρι σήμερα διίστανται. Από την μια συμπεραίνεται ότι υπάρχει μικρή σχέση μεταξύ διαφήμισης και κατανάλωσης, από την άλλη ότι υπάρχει μεγάλη συσχέτιση του μηνύματος που προβάλει η διαφήμιση και της επηρροής που ασκεί στον τηλεθεατή. Ακόμα όμως και στην περίπτωση που οι νέοι δεν επηρεαστούν από το μήνυμα που τους προβάλουν σήμερα, οι ερευνητές παρουσιάζουν τον προβληματισμό τους στο κατά ποσο η επιρροή γίνεται βραχυπρόθεσμα.
Είναι γνωστό ότι οι διαφημιστικές εταιρίες κάνουν μια προσπάθεια να δημιουργήσουν διαφημίσεις όπου το υλικό τους, το σενάριό τους και το στήσιμό τους να είναι με τέτοιο τρόπο ώστε να κινούν το ενδιαφέρον των νέων. Στόχος τους είναι να επηρεάσουν τους νέους, οι οποίοι λόγο του νεαρού της ηλικίας τους είναι πιο εύπιστοι και πιο ευάλωτοι σε αυτά που τους παρουσιάζουν. Εικάζεται δε, ότι οι διαφημιστικές εταιρίες ερευνούν το θέμα διαφήμιση με στοιχεία της ψυχολογίας, ούτως ώστε να δημιουργήσουν με τέτοιο τρόπο την διαφήμιση του ώστε να περάσουν στο υποσυνείδητο μήνυμά τους.
Μεγάλο μέρος των διαφημίσεων προβάλει τη βία, την ανάρμοστη συμπεριφορά και την υπερκατανάλωση. Απαιτείται δραστική παρέμβαση των κοινωνικών μηνυμάτων που αφορούν στην πρόληψη, την θεραπεία, την υγεία, την οριοθέτηση του εαυτού, των πράξεων και της ελευθερίας του ατόμου. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι έχει απαγορευτεί η διαφήμιση καπνού και τσιγάρου στην τηλεόραση στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Μια τέτοια κίνηση έγινε στην προσπάθεια της πρόληψης, της προστασίας της υγείας του ανθρώπου.
Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΣΤΑΣΗΣ.
Η τηλεόραση, ως γνωστό, αποτελεί έναν παράγοντα κοινωνικοποίησης. Σύμφωνα με τη θεωρεία της «καλλιέργειας» , «...η έκθεση του ατόμου σε μηνύματα που εκπέμπουν καλλιεργεί ορισμένες πεποιθήσεις λειτουργώντας ως έμμεσος καθοριστικός παράγοντας στη διαμόρφωση αξιών και στην ανάπτυξη συγκεκριμένης συμπεριφοράς στην εφηβεία...». Η υψηλή τηλεθέαση σχετίζεται με τη δημιουργία θετικής στάσης απέναντι σε αυτά που προβάλλουν. Αρκετές εικόνες που προβάλλονται στις διαφημίσεις, αφορούν κυρίως τη χρήση, (ουσιών, αλκοόλ, φάρμακων, χάπια π.χ. για αδυνάτισμα, ζαχαροειδή κλπ), την προωθούν ως κοινωνικώς αποδεκτή ή επιθυμητή συμπεριφορά.Η επιρροή που ασκεί η τηλεόραση στη συμπεριφορά των εφήβων δεν εξαρτάται μόνο από τον χρόνο που αφιερώνουν παρακολουθώντας τηλεοπτικές εκπομπές αλλά και από την ποιότητα της εκπομπής, από την αναπτυξιακή φάση στην οποία βρίσκονται καθώς και από τη δομή και τα χαρακτηριστικά κάθε οικογένειας.
Τα μηνύματα που προβάλουν τα προγράμματα αγωγής υγεία, οι υπηρεσίες και τα υπουργία, τα οποία μόλις έχουν αρχίσει να κάνουν την εμφάνιση τους, σε μια προσπάθεια δημιουργίας θετικής στάσης απέναντι σε μια ζωή με υγεία, σωστή διατροφή, άσκηση, συνεργασία, μια ζωή χωρίς εξαρτήσεις, σήμερα μπορούν να επηρεάσουν πολύ μικρό αριθμό ατόμων. Σκοπός των προγραμμάτων πρόληψης και αγωγής υγείας είναι να αποτρέψουν τη χρήση ουσιών, της εξάρτησης, των νέων κυρίως, από διάφορες συμπεριφορές και καταστάσεις, δρώντας προληπτικά. Για να επιτευχθεί η αλλαγή στάσης και συμπεριφοράς των εφήβων, είναι απαραίτητο η κοινωνία, οι εκπαιδευτικοί, η οικογένεια, οι υπηρεσίες και οι εκπρόσωποι των ΜΜΕ να αναλάβουν ενεργό ρόλο στις προσπάθειες, προάγοντας θετικά πρότυπα και μοντέλα συμπεριφοράς και λειτουργώντας ως φορείς πρόληψης και προώθησης της υγείας. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορούν να επηρεάζουν πολύ μεγάλο ποσοστό νέων.
Το ΚΕΣΑΝ - Κέντρο Πρόληψης Εξαρτησιογόνων Ουσιών Ηρακλείου Κρήτης, στα πλαίσια μιας τέτοιας κινητοποίησης, πραγματοποίησε επαφές με τα τηλεοπτικά τοπικά κανάλια του Ηρακλείου, ώστε να τους ευαισθητοποιήσει και να τους κινητοποιήσει να χρησιμοποιήσουν τα μέσα που διαθέτουν, την εικόνα και τον ήχο, ώστε να συμβάλλουν στη δημιουργία θετικής στάσης ζωής. Οι επαφές έγιναν με σκοπό την προβολή τηλεοπτικού διαφημιστικού κοινωνικού μηνύματος στο μέλλον, που αφορά στο Κέντρο Πρόληψης και τους τομείς, στους οποίους δραστηριοποιείται. Το Τηλεοπτικό κοινωνικό μήνυμα είναι ένας στόχος που δεν θα πραγματοποιηθεί άμεσα, αλλά έχουν μπει η βάσεις που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στο μέλλον.
Πρόκειται για μια προσπάθεια ενημέρωσης για το Κέντρο Πρόληψης, για τον τρόπο λειτουργίας τους και τα θέματα (προγράμματα) που αναπτύσσει, τον πληθυσμό στον οποίο απευθύνεται (νέους, μαθητές, φοιτητές, εκπαιδευτικούς, γονείς κλπ). Αφορά μία προσπάθεια ευαισθητοποίησης του πληθυσμού για την πρόληψη και την άμεση παρέμβαση, την ανάρμοστη συμπεριφορά, την χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών, τη βία, τα προβλήματα υγείας, συνεργασίας, κοινωνικοποίησης, ένταξης κλπ.
Η προβολή αυτού του κοινωνικού μηνύματος στα τοπικά κανάλια του Ηρακλείου Κρήτης αλλά και τα κανάλια Εθνικής Εμβέλειας γίνεται με σκοπό να γίνει γνωστό το έργο του ΚΕΣΑΝ σε μια προσπάθεια διαμόρφωσης μιας «στάσης ζωής» και μάλιστα μιας ζωής με ποιότητα.
Σίγουρα δεν μπορούμε να αλλάξουμε τον κόσμο. Μπορούμε όμως τον «κόσμο» κάποιων ανθρώπων να τον κάνουμε καλύτερο.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Αρχείο το ΚΕΣΑΝ – Κέντρο Πρόληψης Ηρακλείου Κρήτης
Εγχειρίδιο Βασικές Αρχές Πρόληψης.
Νόβα Κατσούλη Χρ. – Μακρή Μπότσαρη Ε. – Τσιμπουκλή Α., 2002, «Εξέλιξη του παιδιού στο κοινωνικό περιβάλλον. Θέματα εφηβείας», Πάτρα, εκδ. Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο
Περιοδικό της κίνησης Πρότασης «Πρόσωπο», Τεύχη 2,4,45,48.
Περιοδικό «Εξαρτήσεις», Τεύχος 7.
Μακλουαν Μ.,(χ.χ), «Μedia. Oι προεκτάσεις του ανθρώπου», Αθήνα
